1

Ιερά Μονή Αγίας Παρασκευής (Μοναστήρι-1792)

Η Ι.Μ. ιδρύθηκε σε άγνωστο χρόνο κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας στα ερείπια κατεστραμμένης βυζαντινής μονής. Ως καθολικό της μονής χρησιμοποιούνταν βυζαντινός ναός, η θέση του οποίου βρίσκεται 40 περίπου μέτρα νοτιοδυτικά του σημερινού καθολικού πάνω στο λόφο.

Το 1792 ο κτήτορας της Μονής, Γούσιος Χατζηπέτρος, αρματολός από το Βετερνίκ (σημερινό Νεραϊδοχώρι), έχτισε το σημερινό καθολικό (βλέπε επιγραφή στο μεγάλο υπέρθυρο) χρησιμοποιώντας και υλικά από τον (ετοιμόρροπο κατά την παράδοση) βυζαντινό ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος που προϋπήρχε. Τα υλικά αυτά, κυρίως ακρογωνιαίοι λίθοι και υπέρθυρα παραθύρων, είναι ορατά στην τοιχοποιία του σημερινού καθολικού. Το καθολικό ακολουθεί την αρχιτεκτονική της σταυροειδούς βασιλικής μετά τρούλου και χορών αγιορείτικου τύπου, λητή (νάρθηκα), ενώ πάνω από το νάρθηκα υπάρχει και άλλος ναός, ο οποίος χρησίμευε ως λειτουργικός χώρος κατά τους χειμερινούς μήνες αλλά και ως καταφύγιο σε περιπτώσεις επιδρομών.

Ο Χατζηπέτρος κατασκεύασε στη μονή εκτός από το καθολικό, κελιά, αρχονταρίκι, βιβλιοθήκη, στάβλους, υδραγωγό μήκους 1.800μ. με πήλινους σωλήνες για τη μεταφορά νερού, δώρισε στη μονή κτήματα και δάσος και προίκισε αυτή με μια αξιόλογη βιβλιοθήκη αποτελούμενη από περισσότερους των 2.500 τόμων βιβλίων κάθε είδους. Επίσης αφιέρωσε στη μονή δύο αργυρές λειψανοθήκες με λείψανα διαφόρων αγίων τις οποίες έφερε ο ίδιος από τα Ιεροσόλυμα. Το καθολικό διακοσμούνταν με ξυλόγλυπτο τέμπλο ενώ δεν γνωρίζουμε αν έφερε τοιχογραφίες.

Δυστυχώς με την έναρξη της επανάστασης του 1821 και την εμπλοκή σ’ αυτή του Χριστόδουλου Χατζηπέτρου (γιου του Γούσιου) η μονή πυρπολήθηκε το 1823, όπως και τα τρία χωριά Βετερνίκ, Πύρρα και Περτούλι, από τον τούρκο Δερβέναγα Σελιχτάρ Μπόδα, προκειμένου να σταματήσει η δράση του Χριστόδουλου στην περιοχή. Της πυρπόλησης διεσώθησαν τα ιερά κειμήλια , το πλήθος των βιβλίων και οι εικόνες του τέμπλου.

Η μονή ήταν επανδρωμένη ως το 1908, οπότε και παρέμεινε ανενεργή λόγω έλλειψης μοναχών, προσφέροντας σημαντικό έργο στην εκμάθηση γραμμάτων, και χρησιμεύοντας ως καταφύγιο στους κλέφτες που αγωνίζονταν για την απελευθέρωση της περιοχής. Η περιοχή ελευθερώθηκε το 1881. Στη συνέχεια αποτέλεσε μετόχι της γειτονικής μονής του Αγ. Μοδέστου Πύρρας, μοναχοί της οποίας σταδιακά αφαίρεσαν από τη μονή τα κειμήλια και τα μετέφεραν στην δική τους μονή. Τα βιβλία της μονής καταστράφηκαν από τους αντάρτες κατά την περίοδο του πολέμου 1944-1949, οι οποίοι τα χρησιμοποιούσαν ως προσάναμμα. Τα κελιά της μονής κατέρρευσαν με την πάροδο του χρόνου. Το 1959 ήρθε στη μονή ο τότε Μητροπολίτης Τρίκκης και Σταγών, μακαριστός Διονύσιος, και αφού είδε την κατάσταση του καθολικού (ήδη είχαν καταρρεύσει κάποια τμήματά του) και αποφάσισε να ανήκει ο ναός στην ενορία του Αγ. Νικολάου Νεραϊδοχωρίου και να συντηρείται από αυτή. Το Σεπτέμβριο του 1988 ιερόσυλοι έκλεψαν τις εικόνες του τέμπλου. Το καθολικό συντηρήθηκε πρόσφατα με δαπάνες ευσεβών χριστιανών. Η μονή πανηγυρίζει στις 26 Ιουλίου και αποτελεί το κεντρικό πανηγύρι του χωριού.

xionodromiko-Pertuliou-640x410

Xιονοδρομικό Κέντρο Περτουλίου

Το χιονοδρομικό κέντρο Περτουλίου είναι εύκολα προσβάσιμο, ‘’φιλικό’’ προς έμπειρους αλλά και αρχάριους σκιέρ και βρίσκεται σε μία πολύ όμορφη τοποθεσία, στα λιβάδια Περτουλίου, ανάμεσα στα έλατα.

Τα Σαββατοκύριακα μαζεύει πάρα πολύ κόσμο, χωρίς όμως να δυσκολεύει η πρόσβαση σ’ αυτό, μιας και ο δρόμος είναι πολύ φαρδύς, το πάρκινγκ άνετο, έχει δύο σαλέ και βρίσκεται ανάμεσα από τα δύο πιο τουριστικά χωριά της περιοχής, την Ελάτη και το Περτούλι.

To χιονοδρομικό κέντρο αποτελείται από τρεις πίστες και τρεις αναβατήρες. Μια πίστα κόκκινη μήκους 1.500μ. μια μπλε μήκους 400μ. και μια πράσινη εκπαιδευτική μήκους 80μ. Επίσης υπάρχει ένας εναέριος διθέσιος αναβατήρας μ΄ξκους 1.170μ. ένας συρόμενος μήκους 350μ και ένα μπέιμπι λιφτ μήκους 60μ.Το χιονοδρομικό κέντρο λειτουργεί 09:30 – 15:30. Υπάρχουν τρία σαλέ, ενώ κατά τη διάρκεια λειτουργίας του χιονοδρομικού διεξάγονται βραδιές νυχτερινού σκι. Υπάρχει μεγάλος και άνετος χώρος πάρκινγκ στη βάση του χιονοδρομικού και η πρόσβαση είναι ασφαλής και άνετη χωρίς τη χρήση αντιολισθητικών αλυσίδων.

palaiokaria

Καταρράκτης Παλαιοκαρυάς

Η Παλαιοκαρυά βρίσκετε σε μια χαράδρα ασύγκριτης φυσικής ομορφιάς, 25 χιλιόμετρα από την πόλη των Τρικάλων.

Η τοξωτή γέφυρα της Παλαιοκαρυάς βρίσκεται 500 μ. πριν το χωριό της Κάτω Παλαιοκαρυάς, δίπλα στο φράγμα του Πορταϊκού. Το γεφύρι έχει μήκος 26 μέτρα, άνοιγμα τόξου 19 μέτρα και ύψος από την κοίτη του ποταμού 10 μέτρα, ενώ πίσω του πέφτει εντυπωσιακός ένας καταρράκτης ύψους 12 μέτρων, που συνεχίζει σ” έναν μικρότερο ύψους 2 μέτρων. Η βοή από τη πτώση του νερού προκαλεί ένα αίσθημα δέους. Στο βάθος, τα βουνά της Κατούνας και οι κορυφές Γκρόπα και Καράβα κατάφυτα με έλατα και βαλανιδιές στολίζουν το τοπίο της περιοχής με ιδιαίτερη ομορφιά.

αγιος βησσαρ

Ιερά Μονή Αγίου Βησσαρίωνα Πύλης (Δούσικου)

Η Ιερά Μονή του Αγίου Βησσαρίωνος (Δούσικου) αποκαλείται και μονή του Σωτήρος των Μεγάλων Πυλών λόγω της σύνδεσής της με την κοντινή και διαλυμένη σήμερα, βυζαντινή μονή του 13ου αιώνα, της Πόρτα-Παναγιάς της Πύλης Τρικάλων.

Ιδρύθηκε μεταξύ των ετών 1527-1535, στον χώρο ερειπίων μονής του 13ου – 14ου αιώνα αφιερωμένης στο Χριστό. Το πρώτο Καθολικό της μονής έκτισε ο κτήτορας της μονής και καταγόμενος από την περιοχή, ο Άγιος Βησσαρίων (εορτή 15 Σεπτεμβρίου), Αρχιεπίσκοπος Λαρίσης και προσωπικότητα μεγάλης εμβέλειας, ο οποίος εκτός από την αγιότητα και την ταπείνωση του, έγινε γνωστός για το κτίσιμο σπουδαίων έργων για την εποχή του, όπως το μοναστήρι του και τις γέφυρες του Κοράκου στον Αχελώο, του Πορταϊκού και της Σαρακίνας στο νομό Τρικάλων.

Η μονή ήταν από τα πλούσια και δραστήρια μοναστήρια της περιοχής με κτήματα στη Ρουμανία, καθώς ο Άγιος Βησσαρίων είναι γνωστός στη Μολδοβλαχία για τα θαύματα, που έχει επιτελέσει εκεί. Η παράδοση αναφέρει ότι στην περίοδο της ακμής του διέθετε 365 κελιά μοναχών, Τράπεζα (1682) αλλά και πλουσιότατη βιβλιοθήκη.

Το 1771 και το 1820 η μονή λεηλατήθηκε από τους Τουρκαλβανούς, ενώ το 1823 μετά τη σύλληψη και φυλάκιση του ηγουμένου της μονής, ακολούθησε σφαγή και λεηλασία της από τους στρατιώτες του Σούλτζε Κόρυτζα. Το μοναστήρι έπαθε νέες καταστροφές από πυρκαγιά και τους βομβαρδισμούς του 1943. Σήμερα λειτουργεί με λίγους μοναχούς και είναι άβατο για τις γυναίκες, για τις οποίες ωστόσο έχει κτιστεί ένα εκκλησάκι έξω από τη μονή.

Ο επισκέπτης εισέρχεται μέσω της κεντρικής εισόδου, η οποία βρίσκεται στο μέσο περίπου της νότιας πλευράς του. Κεντρικό κτίριο της αυλής αποτελεί το Καθολικό της μονής, αφιερωμένο στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Πρόκειται για έναν αθωνικού τύπου ναό, στον οποίο έχει προστεθεί νάρθηκας και εξωνάρθηκας. Πάνω από τους χώρους αυτούς βρίσκονται τα παρεκκλήσια των Εισοδίων της Θεοτόκου, του Τιμίου Προδρόμου και των Αγίων Πάντων. Η σπουδαία αγιογράφηση του Καθολικού, έργο του περίφημου ζωγράφου Τζώρτζη (της Κρητικής Σχολής), αποπερατώθηκε τον Νοέμβριο του 1557. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο του Καθολικού είναι μεταγενέστερο και χρονολογείται στα 1813.

Το Καθολικό περιβάλλεται από τριώροφα κτίρια με ξύλινους εξώστες που στεγάζουν τις υπόλοιπες δραστηριότητες της μονής. Αριστερά της εισόδου στη μονή βρίσκεται η Τράπεζα. Πολλά από τα αρχικά κτίρια της μονής, όπως το τμήμα της δυτικής πτέρυγας των κελιών καταστράφηκαν και σήμερα έχουν αναστηλωθεί.

Η μονή εορτάζει στις 6 Αυγούστου (Μεταμόρφωση του Σωτήρος) και στις 15 Σεπτεμβρίου (Αγίου Βησσαρίωνα). Στο μοναστήρι φυλάσσεται η Κάρα του Αγίου Βησσαρίωνα. Περιοχή Το μοναστήρι του Αγίου Βησσαρίωνα βρίσκεται σε μια υπέροχη καταπράσινη περιοχή σε απόσταση 24 χλμ. από τα Τρίκαλα και 5 χλμ. από την κωμόπολη της Πύλης (έδρα του ομώνυμου Δήμου) και πάνω από το χωριό Άγιος Βησσαρίων (πρώην Δούσικο). Για να φθάσει ο επισκέπτης στο μοναστήρι περνά από την γέφυρα του Πορταϊκού στην Πύλη, που έκτισε ο ίδιος ο Άγιος Βησσαρίων.

Τηλ.: 24340-22420

παναγια

Μονή Μεγάλων Πυλών (Πόρτα Παναγιάς)

Ο ναός Πόρτα-Παναγιάς, ήταν το καθολικό της Ιεράς Μονής Μεγάλων Πυλών. Βρίσκεται στον οικισμό «Πόρτα» στα βόρεια του Δήμου Πύλης και επί της όχθης του Πορταϊκού. Σήμερα λειτουργεί ως ναός και είναι επισκέψιμος.

Ο ναός είναι σταυρεπίστεγος που κτίστηκε στα 1283 από τον Σεβαστοκράτορα Ιωάννη ‘Αγγελο Δούκα Κομνηνό. Ο εξωνάρθηκας ανήκει στον τύπο του οκταγωνικού εγγεγραμμένου με γωνιακές ημικυκλικές κόγχες και ισόπλευρο τρούλλο. Χαρακτηριστικό αυτής της εκκλησίας είναι ότι έχει τοποθετημένες εκατέρωθεν της Κύριας Πύλης στο ιερό, τις εικόνες της Παναγίας και του Χριστού. Οι ίδιες δε εικόνες είναι μοναδικές, ολόσωμες, κατασκευασμένες από πολύχρωμες ψηφίδες (1283-1289).

Οι τοιχογραφίες που έχουν εναπομείνει στον κυρίως ναό όπως κι αυτές του νάρθηκα χρονολογούνται στον 18ο αιώνα. Στο πλαίσιο των αναστηλωτικών και στερεωτικών εργασιών πραγματοποιήθηκε ανασκαφική έρευνα στο δάπεδο του ναού, που έφερε στο φως το παλαιό δάπεδο του ναού, όπως και πολλά αρχιτεκτονικά μέλη, αρχαίου ναού, σε δεύτερη χρήση.

Η Πόρτα-Παναγιά είναι η ιδιαίτερη πατρίδα (γενέτειρα) του Αγίου Βησσαρίωνα του θαυματουργού, άλλοτε μητροπολίτη Λαρίσης και Τρίκκης. Ο ‘Αγιος Βησσαρίωνας, ο οποίος είναι πολιούχος της Πύλης, Καλαμπάκας και Τρικάλων, είναι μία μεγάλη μορφή της Χριστιανοσύνης.

τοξωτη

Τοξωτή Γέφυρα Πύλης

Τον Πορταϊκό διασχίζουν συνολικά τέσσερις γέφυρες. Η παλαιότερη από αυτές κατασκευάστηκε το 1527 (1514 σύμφωνα με τον Διαδικτυακό τόπο της Πύλης) από τον τότε Μητροπολίτη Λαρίσης, πολιούχο των Τρικάλων, της Καλαμπάκας και της Πύλης Άγιο Βησσαρίωνα, (Βησσαρίων Β’, 1490-1540[6]) γι’ αυτό και φέρει το όνομά του. Γενέτειρα του Αγίου Βησσαρίωνα ήταν η Πύλη.

Πρόκειται για γέφυρα μονότοξη με ημικυκλικό τόξο, εξ ολοκλήρου κατασκευασμένη από πέτρα. Το άνοιγμα του τόξου της είναι 28,76 μ. στην ανατολική της όψη και 28,99 μ. στη δυτική όψη. Το μέγιστο ύψος του τόξου φθάνει τα 12,77 μ. Το συνολικό της μήκος είναι 65,67 μ. και το πλάτος του καταστρώματός της τα 2,10 μ. Η κατασκευή της αποσκοπούσε στη μοναδική, ως τις αρχές του 20ού αιώνα, οδική σύνδεση μεταξύ Θεσσαλίας και Ηπείρου. Η γέφυρα επισκευάστηκε και αναστηλώθηκε το 1967-68 και το 1983 (επισκευάστηκαν τα βάθρα των στηθαίων του καταστρώματος).